Jak powitać wiosnę w pełni sił? Sposoby na wiosenne przesilenie
Tempo życia w obecnych czasach jest nienaturalnie szybkie, a ilość bodźców bombardujących nasz układ nerwowy jest niewiarygodnie duża. Układ nerwowy nie toleruje ciągłego pośpiechu i przebodźcowania, reaguje na nie napięciem. Z kolei ciągłe napięcie bardzo często prowadzi do wyczerpania fizycznego oraz psychicznego, które wielu z nas odczuwa to szczególnie w czasie przesilenia wiosennego. Warto już teraz zatroszczyć się o siebie i nie dopuścić do całkowitego wyczerpania. Natura ma nam w tej kwestii wiele do zaoferowania.
Należy pamiętać, że wraz ze stosowaniem ziół, musimy zadbać o odzyskanie równowagi i odpoczynek, by organizm łatwiej się regenerował i mógł jak najwięcej skorzystać ze składników czynnych zawartych w ziołach.
ZIOŁA ADAPTOGENNE
Różeniec górski
Rhodiola rosea, zwany także złotym korzeniem lub korzeniem arktycznym, to fascynująca roślina. Po wysuszeniu i roztarciu korzeń różeńca przyjmuje ciemnoróżowy kolor i ma charakterystyczny różany zapach. Preparaty z różeńca pozytywnie wpływają na sprawność umysłową, stymulują pracę mięśni, pomagają w obniżeniu uczucia niepokoju i zmniejszać poziomu stresu. Dzieje się tak dzięki substancjom czynnym zawartym w złotym korzeniu, m.in. rodiolozyd, rozawiny, salidrozyd, które regulują wydzielanie serotoniny oraz dopaminy, przyczyniając się do poprawy nastroju i koncentracji oraz obniżają poziom kortyzolu, hormonu stresu. Jest to roślina o długiej tradycji stosowania w medycynie ludowej wielu krajów. Jak pisze dr Różański: „Jest to stara roślina lecznicza, używana przez ludy skandynawskie i rosyjskie. Surowiec trafił nawet do Farmakopei Szwedzkiej w 1775 r. Wikingowie sporządzali z różeńca leki podnoszące płodność, zwiększające wytrzymałość na choroby przeziębieniowe oraz zwiększające wydolność fizyczną.”
Cytryniec chiński
To imponujące pnącze o czerwonych owocach zebranych w grona jest od dawna znane w medycynie ludowej ze swoich adaptogennych właściwości. Badania kliniczne potwierdzają, że owoce cytryńca chińskiego wspierają poprawę zdolności poznawczych, w tym pamięci i koncentracji, a ponadto działają ochronnie i regenerująco na wątrobę, także (co pokazało badanie kliniczne) w zapaleniu wątroby. Dr Henryk Różański zauważa, że alkohol zwiększa rozpuszczalność i wchłanianie lignanów, zatem zażywanie cytryńca w postaci nalewki wydaje się być najkorzystniejszym sposobem czerpania z dobrodziejstw tej rośliny.
Bacopa (Brahmi)
W medycynie ajurwedyjskiej ważną pozycję zajmuje bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri). W Indiach mówi się o niej, że odmładza umysł. Bakozydy zawarte w brahmi odpowiedzialne są za pozytywny wpływ na funkcje poznawcze, redukcję lęku i działanie adaptogenne. W niewielkim badaniu klinicznym przyjmowanie ekstraktu z bakopy wiązało się z redukcją niektórych objawów charakterystycznych dla ADHD – nadpobudliwości ruchowej, niepokoju, problemów z koncentracją.
Eleuterokok kolczasty
Eleuterokok (zwany też żeń-szeniem syberyjskim) to skarb Dalekiego Wschodu. Mateusz Senderski pisze, że nalewka z tej rośliny ma właściwości „pobudzające, wzmacniające, zwiększające wydolność umysłową i fizyczną.” Warto zażywać 10 kropli rano przez 3 dni a potem 20 kropli rano przez 11 dni. Po tym czasie należy zrobić dwytygodniową przerwę.
OLEJKI ETERYCZNE
Holistyczne podejście do przywrócenia naturalnej równowagi oraz sił uzupełnia dobrze dobrana aromaterapia. Olejki eteryczne zawierają setki substancji czynnych działających wielopoziomowo: na ciało, umysł i ducha. Stosowane są od wieków między innymi w celu poprawy samopoczucia, które jest ważną składową szeroko pojętego zdrowia. Znany francuski aromaterapeuta Marcel Lavabre mówi, że olejki eteryczne „działają bardzo głęboko na płaszczyźnie emocjonalnej” a w różnych religiach stosowane są w obrzędach i ceremoniach. W kontekście wyczerpania podczas przesilenia wiosennego, warto skorzystać z olejków poprawiających nastrój oraz pamięć i koncentrację. Należą do nich olejek rozmarynowy, świerkowy, z drzewa sandałowego, z mięty piperzowej. Jeśli chcemy się otulić kojącym zapachem stymulującym uczucie życzliwości i zadowolenia, warto skorzystać z olejku ylang-ylang lub neroli. Z kolei pobudzająco i energetyzująco wpływają na nas olejki cytrusowe, takiej jak olejek z bergamotki, cytrynowy,
Olejki eteryczne stosować można na kilka sposobów: w dyfuzorze, inhalując się a także wmasowując je w skórę (najpierw należy wymieszać z olejem bazowym, np. jojoba, z pestek moreli, ze słodkich migdałów, sezamowy) a także w kąpieli (również należy wymieszać z olejem bazowym).
ZIOŁA
A z czego korzystano dawniej? Nasze prababcie często nie miały dostępu do syberyjskich adaptogenów czy olejków eterycznych, korzystały za to z ziół rosnących w okolicy. Jak podaje Senderski, szeroko stosowany w medycynie ludowej było ziele owsa i zauważa, że jego właściwości wzmacniające układ nerwowy zostały potwierdzone badaniami naukowymi. Korzystnie jest pić odwar z ziela owsa trzy razy dziennie lub przyjmować jedną łyżkę nalewki trzy razy dziennie.
Wiosną warto oczyścić organizm z toksyn. Pomoże w tym napar z pąków brzozy, kwiatów tarniny, sok z pokrzywy, odwar z korzenia mniszka. Uzupełnienie witamin i minerałów także wzmocni organizm. Bombą witamin jest mieszanka składająca się z owoców: dzikiej róży, jarzębiny, tarniny, derenia oraz rokitnika.
Odbudowanie sił życiowych po długiej zimie to proces, nie istnieją szybkie rozwiązania. Istotną częścią tego procesu jest – oprócz wsparcia jakie daje nam natura w postaci ziół i olejków uregulowanie rytmu dnia, ruch o umiarkowanej intensywności na łonie natury, medytacja, ćwiczenia oddechowe. Z troską o siebie, przywracając harmonię między ciałem a umysłem, możemy łagodnie przejść przez wiosenne przesilenie.
Artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Zawarte w nim treści nie stanowią porady medycznej.
BIBLIOGRAFIA
- Surina L., Zioła lecznicze krainy syberyjskiej, Wydawnictwo AST, Warszawa 2023.
- Tuszyński P.K., 250 składników suplementów, które musi znać farmaceuta, Wydawnictwo Farmaceutyczne, Kraków 2025.
- https://rozanski.li/3095/cytryniec-chinski-schisandra-chinensis-turcz-baill-ziolo-nootropowe-prokognitywne-przeciwdepresyjne-i-adaptogenne/[dostęp 24.02.2026]
- https://rozanski.li/1202/rozeniec-rhodiola-w-ziololecznictwie/[dostęp 24.02.2026]
- Lavabre M., Olejki eteryczne w aromaterapii. Podręcznik dla praktyka, Wydawnictwo Zielone, Kraków 2024
- Senderski M.E., Zioła. Praktyczny poradnik o ziołach i ziołolecznictwie, Wydawnictwo K.E. Liber, Warszawa 2009.
